PrEP dạng tiêm có tốt hơn PrEP uống không?

Trong những năm gần đây, PrEP (dự phòng trước phơi nhiễm HIV) đã trở thành một trong những chiến lược quan trọng nhất để ngăn ngừa lây nhiễm HIV. Tại Việt Nam, phần lớn người sử dụng PrEP hiện nay là PrEP uống hàng ngày. Tuy nhiên, với sự ra đời của PrEP dạng tiêm (cụ thể là cabotegravir tiêm bắp định kỳ), cộng đồng đang đặt ra câu hỏi: Liệu PrEP tiêm có hiệu quả vượt trội so với PrEP uống? Và đâu là lựa chọn phù hợp nhất cho từng người?

Trong bài viết này, Trạm Xá Cầu Vồng sẽ giúp bạn phân tích chi tiết sự khác biệt giữa hai hình thức PrEP dạng tiêm và PrEP uống, dựa trên nghiên cứu khoa học, tính tiện lợi và nhu cầu thực tế của cộng đồng.

1. Giới thiệu ngắn gọn về PrEP

PrEP (Pre-Exposure Prophylaxis) là việc sử dụng thuốc kháng HIV trước khi có nguy cơ phơi nhiễm để giảm khả năng lây nhiễm HIV. Hiện nay có hai hình thức phổ biến:

• PrEP uống: sử dụng viên uống chứa tenofovir disoproxil fumarate (TDF) và emtricitabine (FTC), thường là 1 viên/ngày.

• PrEP dạng tiêm: sử dụng cabotegravir (Apretude) dưới dạng tiêm bắp sâu, tiêm hai mũi khởi đầu cách nhau 1 tháng, sau đó tiêm duy trì mỗi 2 tháng.

Cả hai hình thức đều đã được nghiên cứu và chứng minh có hiệu quả cao trong việc phòng ngừa HIV.

2. Hiệu quả dự phòng của PrEP uống

Kết quả nghiên cứu

PrEP uống (TDF/FTC) đã được FDA (Hoa Kỳ) phê duyệt từ năm 2012. Nhiều nghiên cứu lớn tại Mỹ, châu Âu, châu Phi cho thấy:

• Nếu uống đúng liều mỗi ngày, hiệu quả dự phòng HIV có thể lên tới 99%.

• Trong trường hợp uống không đều, hiệu quả giảm đáng kể, đặc biệt ở nhóm MSM (nam quan hệ tình dục đồng giới).

Ưu điểm của PrEP uống

• Đã phổ biến, có sẵn tại nhiều phòng khám ở Việt Nam.

• Dễ bắt đầu sử dụng, chi phí tương đối thấp.

• Có thể ngưng bất cứ lúc nào khi không còn nguy cơ.

Hạn chế

• Phụ thuộc vào tuân thủ uống thuốc hàng ngày.

• Một số tác dụng phụ nhẹ có thể gặp: buồn nôn, đau bụng, giảm mật độ xương nhẹ.

• Với những người khó duy trì uống thuốc đều đặn, nguy cơ thất bại cao hơn.

3. Hiệu quả dự phòng của PrEP dạng tiêm

Kết quả nghiên cứu

PrEP dạng tiêm cabotegravir (Apretude) được FDA phê duyệt năm 2021. Nghiên cứu HPTN 083 và HPTN 084 trên hàng nghìn người ở nhiều quốc gia cho thấy:

• PrEP tiêm giảm nguy cơ nhiễm HIV cao hơn so với PrEP uống trong nhóm MSM và phụ nữ trẻ ở châu Phi.

• Lý do: thuốc tiêm duy trì nồng độ ổn định trong máu, không bị ảnh hưởng bởi việc quên uống thuốc hàng ngày.

Ưu điểm của PrEP tiêm

• Hiệu quả cao, ổn định: chỉ cần tiêm định kỳ 2 tháng/lần hoặc 6 tháng/lần.

• Không phụ thuộc vào việc nhớ uống thuốc mỗi ngày.

• Thích hợp cho những người có nguy cơ cao và thường xuyên.

• Giúp giảm lo lắng bị người khác phát hiện khi uống thuốc hàng ngày.

Hạn chế

• Hiện tại chưa phổ biến ở Việt Nam, chủ yếu mới có ở Mỹ và một số quốc gia khác.

• Cần tiêm tại cơ sở y tế, không thể tự làm ở nhà.

• Chi phí dự kiến cao hơn nhiều so với PrEP uống.

• Một số người có thể gặp tác dụng phụ tại chỗ tiêm (đau, sưng).

4. So sánh trực tiếp: PrEP tiêm và PrEP uống

5. Nên chọn PrEP tiêm hay PrEP uống?

Quyết định chọn hình thức nào phụ thuộc vào:

• Mức độ nguy cơ: Nếu bạn có quan hệ thường xuyên, khó đảm bảo uống thuốc hàng ngày, PrEP dạng tiêm là lựa chọn phù hợp.

• Khả năng tiếp cận: Ở Việt Nam hiện tại, PrEP uống vẫn là lựa chọn khả thi và hiệu quả nhất.

• Chi phí: Nếu ngân sách hạn chế, PrEP uống vẫn đem lại hiệu quả cao.

• Sự thoải mái cá nhân: Một số người thích sự kín đáo của PrEP tiêm, trong khi người khác ngại tiêm định kỳ.

6. Tương lai của PrEP dạng tiêm tại Việt Nam

Tại Việt Nam, Bộ Y tế và các tổ chức cộng đồng đang theo dõi sát sao tiến trình đưa PrEP tiêm vào hệ thống y tế. Nhiều khả năng trong vài năm tới, PrEP dạng tiêm sẽ được thí điểm và triển khai dần, giúp đa dạng hóa lựa chọn cho cộng đồng.

7. Kết luận

Cả PrEP uống và PrEP dạng tiêm đều là những bước tiến vượt bậc trong phòng ngừa HIV.

• Nếu bạn cần sự tiện lợi, ít phải nhớ hàng ngày và có điều kiện kinh tế, PrEP tiêm là lựa chọn ưu việt.

• Nếu bạn muốn lựa chọn dễ tiếp cận, chi phí thấp và đã quen uống thuốc hàng ngày, PrEP uống vẫn đảm bảo hiệu quả cao.

Dù lựa chọn hình thức nào, quan trọng nhất là bạn kiên trì, tuân thủ đúng hướng dẫn y tế và kết hợp với các biện pháp an toàn khác (bao cao su, xét nghiệm định kỳ).

Trạm Xá Cầu Vồng sẽ tiếp tục cập nhật thông tin mới nhất về PrEP dạng tiêm để cộng đồng có thêm lựa chọn an toàn và phù hợp.