PrEP tiêm – Đột phá mới trong dự phòng lây nhiễm HIV

PrEP dạng tiêm, hay còn gọi là PrEP tiêm, đang được xem là một trong những bước tiến đột phá trong chiến lược phòng ngừa lây nhiễm HIV hiện nay. Với hình thức tiêm định kỳ thay vì uống thuốc hàng ngày, PrEP tiêm mang đến một lựa chọn mới hiệu quả, thuận tiện và phù hợp hơn cho nhiều người – đặc biệt là những nhóm có nguy cơ cao và khó tuân thủ thuốc dạng uống.

PrEP tiêm là gì?

PrEP là viết tắt của “dự phòng trước phơi nhiễm” HIV (Pre-Exposure Prophylaxis), tức là sử dụng thuốc để ngăn ngừa khả năng nhiễm HIV trước khi phơi nhiễm. Nếu như trước đây PrEP phổ biến dưới dạng uống hàng ngày như Truvada, thì hiện nay một lựa chọn mới đã được phê duyệt: PrEP dạng tiêm Apretude.

Apretude là thuốc tiêm có chứa hoạt chất cabotegravir, được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt để sử dụng cho người lớn và thanh thiếu niên âm tính với HIV, có nguy cơ cao lây nhiễm qua đường tình dục. Liệu trình sử dụng Apretude bắt đầu bằng hai mũi tiêm khởi đầu cách nhau một tháng, sau đó tiêm nhắc lại mỗi hai tháng một lần. Như vậy, chỉ với sáu lần tiêm mỗi năm, người sử dụng đã có thể được bảo vệ khỏi nguy cơ nhiễm HIV.

Vì sao PrEP tiêm là bước tiến quan trọng?

Theo thống kê từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), tính đến năm 2020, chỉ khoảng 25% trong số 1,2 triệu người được khuyến nghị sử dụng PrEP thực sự tiếp cận và sử dụng phương pháp này, mặc dù tỷ lệ này đã tăng đáng kể so với chỉ 3% vào năm 2015. Một trong những rào cản lớn nhất chính là việc khó tuân thủ thuốc uống hàng ngày.

Đối với nhiều người, đặc biệt là nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới, phụ nữ chuyển giới, người sử dụng chất kích thích hoặc sống trong điều kiện khó khăn về kinh tế – xã hội, việc uống thuốc hàng ngày có thể bị gián đoạn do quên, do sợ người khác phát hiện, hoặc do ảnh hưởng từ sức khỏe tâm thần và các yếu tố cá nhân khác.

PrEP tiêm giải quyết phần lớn những trở ngại này. Không cần uống thuốc mỗi ngày, người sử dụng chỉ cần đến cơ sở y tế hai tháng một lần để tiêm, giảm thiểu gánh nặng tuân thủ và giữ được sự kín đáo, riêng tư – yếu tố rất quan trọng trong bối cảnh vẫn còn kỳ thị và hiểu lầm về HIV trong xã hội.

PrEP tiêm có hiệu quả hơn thuốc uống không?

Hai nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn đã được thực hiện để so sánh hiệu quả giữa PrEP tiêm Apretude và thuốc uống hàng ngày Truvada.

Trong thử nghiệm đầu tiên, hơn 4.500 người bao gồm nam giới và phụ nữ chuyển giới có quan hệ tình dục đồng giới, được chia thành hai nhóm: một nhóm dùng Apretude và nhóm còn lại dùng Truvada. Kết quả cho thấy nhóm sử dụng PrEP tiêm có nguy cơ nhiễm HIV thấp hơn 69% so với nhóm dùng thuốc uống.

Trong thử nghiệm thứ hai, với hơn 3.200 phụ nữ chuyển giới có hành vi nguy cơ cao, PrEP tiêm giúp giảm nguy cơ nhiễm HIV tới 90% so với thuốc uống Truvada.

Đây là những kết quả rất đáng chú ý, cho thấy PrEP dạng tiêm không chỉ thuận tiện mà còn có thể hiệu quả hơn trong thực tế sử dụng.

Ai phù hợp với PrEP tiêm?

PrEP tiêm được chỉ định cho những người:

• Âm tính với HIV tại thời điểm bắt đầu và trước mỗi lần tiêm

• Có nguy cơ cao nhiễm HIV qua đường tình dục

• Gặp khó khăn trong việc uống thuốc PrEP hàng ngày hoặc mong muốn một phương pháp kín đáo hơn

Việc xét nghiệm HIV là yêu cầu bắt buộc trước mỗi lần tiêm, nhằm đảm bảo người dùng không bị nhiễm HIV trong quá trình sử dụng thuốc. Nếu người đã nhiễm HIV mà vẫn sử dụng PrEP tiêm, có nguy cơ cao hình thành kháng thuốc, gây khó khăn trong điều trị về sau.

PrEP tiêm – Lựa chọn mới cho cộng đồng trong việc dự phòng HIV

Tại Việt Nam, các chương trình PrEP uống đã bắt đầu phát triển và mở rộng. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều người chưa thể tiếp cận hoặc chưa duy trì sử dụng đều đặn. Với PrEP tiêm, cơ hội bảo vệ đã trở nên gần gũi và dễ dàng hơn cho nhiều nhóm người, đặc biệt là cộng đồng LGBTQ+, người chuyển giới, người lao động tình dục, người sử dụng ma túy và các nhóm yếu thế chịu nhiều kỳ thị khác.

PrEP tiêm là giải pháp thiết thực giúp bạn chủ động bảo vệ sức khỏe của mình một cách kín đáo và bền vững. Tuy nhiên, hiện nay, PrEP vẫn chưa phổ biến tại Việt Nam. Thay vào đó, bạn vẫn có thể tiếp cận PrEP dạng uống thông qua các dự án hỗ trợ cộng đồng hoặc chương trình PrEP thương mại với hiệu quả dự phòng tương đương PrEP tiêm.

Bạn có thể bắt đầu PrEP tiêm ở đâu?

Trạm Xá Cầu Vồng là nơi thân thiện, không phán xét, nơi bạn có thể tìm hiểu về PrEP, xét nghiệm HIV miễn phí và nhận tư vấn cá nhân phù hợp với nhu cầu. Chúng tôi luôn đồng hành cùng cộng đồng để mang đến những giải pháp bảo vệ sức khỏe hiệu quả và phù hợp nhất.